Bal Hasadı Nasıl Yapılır?

Bal hasadı, arıların ürettiği balların uygun ekipmanlar giyilerek (arı maskesi, körük) kovandan alınarak yapılır. Petek gözlerinin en az üçte ikisi bal mumu ile mühürlenmiş olmalıdır. Çerçeveler kovandan nazikçe çekilir, sırları kazınır ve süzme makinesinde sağılarak dinlendirildikten sonra kavanozlara doldurulur.

Silkme, Süpürme Yöntemi

Silkme yönteminde, çerçeveler tek tek kovan içerisine silkilir ve kalan arılar yumuşak bir fırça yardımıyla süpürülür. Burada dikkat edilmesi gereken adım her arıyı bir kez silkelemek ve uçuşuna izin vermeden kovan içerisinde kalmasını sağlamaktır. İşleme başlamadan önce körük yakılır. Arıları sakinleştirmeye yardımcı olan körük dumanı, birkaç kez örtü tahtasının kenarlarından içeri verilir. Ardından kovanların üzerindeki ballık, kuluçkalıktan ayrılarak boş bir kuluçkalığa ve yetersiz kaldığı durumlarda da üzerine konulacak boş ballıklara yerleştirilir. Hiç beklemeden hem ballığın hem de kuluçkalığın üzeri örtülür. Böylece hasat için ballı petek alımı, hızlı ve temiz bir şekilde gerçekleştirilmiş olur.

Arı Kaçıran Yöntemi

Bu yöntemde kovanı sıcak ve soğuktan korumak için kullanılan örtü tahtasının üzerine arı kaçıran aleti monte edilir. Ardından bu alet, kuluçkalık ve ballık arasına yerleştirilir. Arıların kuluçkalıktan yukarı çıkmasını engelleyen bu alet, bal hasadını kolay bir şekilde gerçekleştirmek için en işe yarar yöntemlerden biri olarak görülür. Çünkü bu alet sayesinde arılar, iki-üç gün gibi kısa bir sürede ballığı tamamen boşaltır. Böylece arıların uzaklaştığı çerçeveler kolaylıkla alınabilir.

Hava Üfleme Yöntemi

Bu yöntem, kovan içine basınçlı bir havanın üflenmesi ile arıların çerçeveden uzaklaştırılması ile gerçekleşiyor. Kovan önüne üstü açık bir sehpa konur. Sehpa ile kovan uçuş deliği arasına büyük bir bez yerleştirildikten sonra, ballık sehpanın üzerine alınır. Çerçevelere basınçlı havanın püskürtülmesi ile arılar, örtünün üzerine düşer. Ardından da duman yardımıyla kovana girmeleri sağlanır. Bu sayede ballı petekler, ballık ile beraber kovandan kolaylıkla ve kısa sürede alınabilir.

Kimyasal Madde Yöntemi

Bu yöntem, arıları ballıktan uzaklaştıracak kötü kokulu bir maddenin kovan kapağının altına sürülmesi ile gerçekleştirilir. Bu yöntem, arıların kuluçkalığa inmesini ve ballığın boşaltılmasını mümkün kılar. Ardından ballık alınarak bal sağımı gerçekleştirilir. Hem insanların hem de arıların sağlığı için risk oluşturan bu maddenin kullanılması yönünde herhangi bir öneri yapılmamaktadır.

Bal Hasadı Nedir?

Bal hasadı, arıların ürettiği balların belirli bir zaman diliminde kovandan alınması işlemini oluşturur. Kovandan alınan ballı petekler sırları alındıktan sonra bal süzme makinalarından geçirilir. Diğer adı “bal sağımı” olan bu işlem, arıların balları sırlamasından sonra yapılır. Çünkü sırlanmış bal, balın içindeki su oranının mühürlemeden sonra yaklaşık yüzde 20’nin altında bulunması sebebiyle olgunlaşmış olur. Böylece balın bozulması ihtimalinin önüne geçilir.

Bal Hasadı Ne Zaman Yapılır?

Bal hasadı zamanı bölgeden bölgeye değişkenlik gösterebiliyor. Kimi bölgelerde ağustos ayının ortasından sonlarına doğru, kimi bölgelerde mayıs-haziran aylarında, kimi bölgelerde ise eylül-ekim aylarda yapılan bu işlem; belirgin olarak balların arılar tarafından sırlanmasından sonraya denk geliyor. Çünkü balların sırlanmasından önce yapılan hasat işlemi, su oranının yeterince düşürülmemiş olmasından dolayı balın bozulmasına neden olabiliyor. Bu nedenle balı süzülecek olan peteklerin en az üçte ikisinin ya da yarısının sırlanmış olması gerekiyor.

Bal Hasadı Hangi Ayda Olur?

Ülkemizde erken hasat mayıs-haziran aylarında yapılır. En yaygın ana çiçek balı hasadı temmuz sonu ve ağustos ayı boyunca yapılır. Geç hasat ve çam balı hasadı ise eylül ayında başlayıp ekim ayının sonuna kadar yapılabilir.

Bal Hasadı Hangi Saatte Yapılır?

Genellikle sabah erken saatlerde veya akşamüstü/akşam karanlık vakitlerde yapılması önerilir çünkü bu zaman dilimlerinde arıların kendilerine ait olmayan bal kaynaklarına veya kovanlara saldırması sonucu meydana gelen yağmacılığın önüne geçilebilir.

Bal Hasadı Kaç Gün Sürer?

Bal, yılda iki veya üç kez hasat edilebilir. Fakat hasadın toplamda kaç gün süreceği kovanların sayısına, arıcının tek çalışıp çalışmadığına ve hava koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bal hasadı, kovan sayısına göre iki gün sürebileceği gibi iki hafta veya daha uzun da sürebilir. Uygun olmayan hava koşulları ve ekipman eksikliği ise hasat süresinin fazlasıyla uzamasına neden olabilir. Bal hasadı genellikle birden fazla kişinin yer aldığı, yardımlaşma esasına dayanan bir ekip çalışması olarak gerçekleştirilir.

Bal Hasadı Sonrası Ne Yapılır?

Bal hasadının özen gerektiren bir işlem olduğundan bahsetmiştik. Buna bağlı olarak, bal sağımından sonra da yerine getirilmesi gereken noktalar bulunduğunu söylemek mümkün.

Balın Süzülmesi

Ballı peteklerin kovanlardan alınmasından sonra sıra balların süzülmesine gelir. Öncelikle, süzülecek çerçevelerde bulunan sırlar sır bıçağı yardımıyla kaldırılır. Ardından petekler, elle veya santrifüj (bal süzme) makinesi ile süzülür. Bu aşamada süzme işleminin akışkan ve kolay bir şekilde gerçekleşebilmesi için oda sıcaklığının ideal olarak 25-30 derece arasında olması gerekir.

Balı Süzülen Peteklerin Değerlendirilmesi

Balı süzülen petekler, kimi durumlarda tekrar kullanılabilir. Hasattan sonraki aşamada peteklerin tekrar kullanıma uygun olup olmadığı değerlendirmeye alınır. Kullanılamayacak durumda olan petekler eritilerek bal mumu haline getirilebilir. Sağlam ve çok fazla kararmamış olanlar ise gelecek ilkbaharda tekrar kullanılmak üzere korumaya alınır. Peteklerin, petek güvesi tahribatından koruması için soğuk hava deposu gibi soğuk ortamlarda saklanması gerekir.

Süzülen Balların Dinlendirilmesi

Bal, süzüldükten sonra çok katlı eleklerden geçirilir. Böylece bal, arıların petek örmede kullandığı bal mumlarının parçalarından ve diğer yabancı maddelerden temizlenir. Bu detaylı işleme karşın balda kimi zaman bazı istenmeyen parçalar kalmaya devam edebilir. Dolayısıyla balın rengi de olması gerekenden farklı bir tonda olabilir. Bu durumu ortadan kaldırabilmek için süzülen ballar, dinlendirme tanklarında dinlendirilir. Dinlendirme işlemi sonunda balın içindeki hava kabarcıkları ve bal mumu parçaları balın üstüne çıkar. Böylece balı tamamen temizlemek mümkün olabilir. Bal dinlendikten ve ideal rengine doğal bir süreç ile kavuştuktan sonra ise ambalajlama aşamasına geçilir.

Süzülen Balların Depolanması ve Saklanması

Balı saklama aşamasında en önemli detaylardan birini ortam sıcaklığı oluşturuyor. Uygun depolama koşulları, balın kalite özelliklerinin korunmasına yardımcı olur. Depolama süresince balda renk koyulaşması, kristalleşme vb. doğal kalite değişimleri meydana gelebilir. Özellikle yüksek sıcaklıklara uzun süre maruz kalınması, hidroksimetilfurfural (HMF) oluşumunu hızlandırabileceğinden balın serin ve uygun koşullarda muhafaza edilmesi önerilmektedir. Özetle; ambalajlanmış balların doğrudan güneş ışığı almayan, oda sıcaklığında, havadar ve temiz ortamlarda saklanması öneriliyor. Diğer yandan balın zaman içinde kristalleşmesinin doğal bir olay olduğunu ve bu durumun balın kalitesini hiçbir şekilde etkilemediğini de bilmek gerekiyor.

Balparmak, Anadolu’nun farklı bölgelerinden temin ettiği bal örneklerini analiz laboratuvarlarında en az 100 parametre ile doğallık ve kalite testlerinden geçiriyor. Hakiki, temiz ve güvenilir bal tüketimi için siz de Balparmak bal çeşitlerini tercih edebilirsiniz!